De lastendruk op tabaksproducten verschilt in Europa van land tot land. In Nederland vloeit zo’n driekwart van de consumentenprijs rechtstreeks in de schatkist. Het gaat daarbij om accijns en btw. Met het voeren van een accijnsbeleid (lees: het verhogen van de accijns) met betrekking tot de toch al prijzige tabaksproducten hoopt de Nederlandse overheid roken verder te ontmoedigen. In het Nationaal Preventieakkoord is vastgelegd dat de accijns op onder andere sigaren, sigaretten en shag vanaf april 2020 substantieel zal stijgen. Uitgangspunt daarbij is dat de accijns op een pakje van 20 stuks zodanig wordt verhoogd dat de prijs van dat pakje sigaretten in eerste instantie met 1 euro stijgt. Om te voorkomen dat rokers overschakelen op andere tabaksproducten wordt in 2020 is ook op deze producten een accijnsverhoging van toepassing.

Toekomst

Het inzetten van het accijnsbeleid betekent concreet dat een pakje sigaretten (inclusief btw) met ingang van 1 april 2020 € 1,14 duurder is. De prijs van een pakje kerftabak (lees: shag) van 50 gram stijgt als gevolg van het aanwenden van het accijnsbeleid met € 2,85. Het einde van de prijsstijgingen is daarmee nog niet in zicht. Het kabinet kan ook in de toekomst het accijnsbeleid aanwenden om roken nog duurder (lees: onaantrekkelijker) te maken. In het Nationaal Preventieakkoord is opgenomen dat in 2021 een evaluatie plaatsvindt. Afhankelijk daarvan kan de prijs van een pakje sigaretten in 2023 oplopen tot 10 euro. De extra lastendruk als gevolg van het accijnsbeleid staat overigens los van de fabrieksprijzen, die in de nabije toekomst vermoedelijk ook verder zullen stijgen. De consumentenprijs wordt daardoor nog verder verhoogd.

Illegale handel

Het duurder maken van een pakje sigaretten of shag door het voeren van een accijnsbeleid wordt algemeen beschouwd als een effectieve maatregel die rokers aanzet om minder de gaan roken of zelfs met roken te stoppen. Of het daadwerkelijk zo werkt is de vraag.

De ervaring in landen die de afgelopen jaren eveneens een accijnsbeleid hebben gevoerd met de bedoeling roken onaantrekkelijker te maken leert dat met name mensen met lagere inkomens de dupe worden van een dergelijk beleid. Doordat een pakje sigaretten voor hen feitelijk onbetaalbaar wordt, kan het voor mensen met een bescheiden inkomen aantrekkelijk zijn om hun toevlucht te zoeken in de illegale handel, die inmiddels in veel Europese landen welig tiert. De georganiseerde criminaliteit verdient veel geld met de handel in illegale sigaretten, terwijl de pakkans in vrijwel alle landen uiterst klein is. Komt het in Nederland al tot arrestaties, dan legt een rechter doorgaans relatief lage straffen op.

Weglekeffecten

Tabaksspeciaalzaken en tankstations in de buurt van de grens met België of Duitsland maken zich zorgen dat het accijnsbeleid ten aanzien van tabak hen heel veel geld gaat kosten. Voor Nederlandse consumenten is het immers zeer voordelig om voor een slof (of meerdere sloffen) sigaretten of shag een paar kilometer om te rijden. Volgens de brancheorganisatie voor de tabakshandel NSO is de vrees voor weglekeffecten naar Duitsland, België en Luxemburg niet ongegrond. De accijnsverhoging die in 2013 van kracht werd, zorgde in de jaren daarna in Nederland voor 22 procent minder veraccijnsde sigaretten en rooktabak. Het volume veraccijnsde sigaretten en rooktabak daalde daarmee drie keer zo hard als het percentage rokers.

Buurlanden profiteren

Buurlanden profiteren van het weglekeffect als gevolg van het Nederlandse accijnsbeleid. In 2013 naam de accijnsopbrengst in België met bijna 200 miljoen euro toe, terwijl het aantal rokers daalde. Aangezien er in Duitsland en België voorlopig geen accijnsverhogingen te verwachten zijn lopen de Nederlandse tabaksprijzen in 2020 nog veel verder uit de pas in vergelijking met die uit het nabije buitenland. De NSO pleit dan ook voor een onderzoek om de grenseffecten in kaart te brengen voordat de accijnsverhoging wordt geëffectueerd.

In een land als Australië, waar een pakje sigaretten sinds de zomer van 2018 omgerekend ruim € 22 kost, hebben rokers diverse manieren gevonden om het accijnsbeleid te omzeilen, onder meer door thuiskweek van tabak en aankopen in het buitenland, al dan niet via internet. Het aantal rokers in Australië is tussen 2015 en 2018 nauwelijks gedaald. Dit komt mede doordat ook in Australië veel rokers hun rookwaar betrekken via de illegale handel.

Relevant nieuws omtrent het accijnsbeleid

Illegale Handel In Sigaretten In Australië Sinds 2017 Verdriedubbeld

Illegale handel in sigaretten in Australië sinds 2017 verdriedubbeld

Australië wordt overspoeld door criminelen die veel geld verdienen met de illegale handel in tabak.…

Lees verder
Ondernemer Grensregio Extra Gedupeerd Door Accijnsverhoging Op Tabak

Ondernemer grensregio extra gedupeerd door accijnsverhoging op tabak

De voorgenomen accijnsverhoging op een pakje sigaretten, onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord, is een schijnmaatregel…

Lees verder
OPINIE Rokers In Denemarken Fiscaal Uitgebuit Met De Volksgezondheid Als Excuus  

OPINIE Rokers in Denemarken fiscaal uitgebuit met de volksgezondheid als excuus  

In Noorwegen, waar de sigarettenprijzen erg hoog zijn, is de staat de controle op de…

Lees verder
Zoeken